Kto nie powinien przyjmować L-argininy: przeciwwskazania i ostrzeżenia
L-arginina od lat pojawia się w przedtreningówkach jako składnik mający poprawiać „pompę” mięśniową dzięki tlenkowi azotu. Dla zdrowej osoby w umiarkowanych ilościach jest zwykle bezpieczna, ale istnieją grupy, dla których suplementacja może być ryzykowna – a w jednym przypadku badanie kliniczne zakończono przedwcześnie z powodu niepokojących wyników. Redakcja omawia najważniejsze przeciwwskazania.
Jak działa L-arginina w organizmie
L-arginina to aminokwas względnie egzogenny: zdrowy dorosły wytwarza go sam, ale w okresach wzrostu, choroby czy urazu zapotrzebowanie może przekraczać możliwości organizmu. Występuje w mięsie, rybach, nabiale, orzechach i nasionach.
Najbardziej znaną funkcją argininy jest rola substratu dla syntazy tlenku azotu. Tlenek azotu rozkurcza mięśniówkę gładką naczyń krwionośnych, co prowadzi do ich rozszerzenia i obniżenia ciśnienia krwi. Na tym mechanizmie opiera się zainteresowanie argininą w sporcie i kardiologii.
W praktyce doustna arginina jest w dużej mierze rozkładana w jelitach i wątrobie, zanim dotrze do krwiobiegu. Dlatego jej wpływ na sprawność fizyczną u zdrowych, wytrenowanych osób jest w badaniach niewielki lub niewykrywalny. Lepiej pod tym względem wypada cytrulina, która jest przekształcana w argininę w nerkach.
Arginina uczestniczy też w cyklu mocznikowym, syntezie kreatyny, wydzielaniu insuliny i hormonu wzrostu. Ta wielokierunkowość wyjaśnia, dlaczego u niektórych osób jej suplementacja może przynieść więcej szkody niż pożytku.
Osoby po zawale serca
Najpoważniejsze ostrzeżenie dotyczy osób po świeżo przebytym zawale mięśnia sercowego. W badaniu VINTAGE MI, opublikowanym w 2006 roku w JAMA, pacjentom po zawale podawano L-argininę lub placebo przez sześć miesięcy. Badanie zakończono wcześniej, niż planowano.
W grupie otrzymującej argininę nie zaobserwowano poprawy sztywności naczyń ani funkcji serca, a liczba zgonów była wyższa niż w grupie placebo. Choć ogólna liczba zdarzeń była niewielka, komisja monitorująca bezpieczeństwo uznała wyniki za na tyle niepokojące, że przerwano rekrutację.
Mechanizm tego zjawiska nie został w pełni wyjaśniony. Autorzy rozważali m.in. wpływ argininy na stres oksydacyjny i metabolizm w uszkodzonym mięśniu sercowym. Niezależnie od przyczyny wniosek praktyczny jest jasny: osoby po zawale nie powinny samodzielnie stosować suplementów argininy.
Ostrożność dotyczy również pacjentów z niewydolnością serca i innymi poważnymi chorobami układu krążenia. W takich przypadkach decyzję o jakiejkolwiek suplementacji powinien podejmować kardiolog.
Niskie ciśnienie i interakcje z lekami
Ponieważ arginina może obniżać ciśnienie krwi, problemem jest jej łączenie z lekami działającymi podobnie. Metaanaliza Dong i współpracowników z 2011 roku wykazała, że doustna arginina obniżała ciśnienie skurczowe i rozkurczowe w niewielkim, ale mierzalnym stopniu.
U osoby z prawidłowym ciśnieniem nie ma to większego znaczenia. U pacjenta przyjmującego leki hipotensyjne lub mającego skłonność do niedociśnienia może nasilić zawroty głowy, osłabienie i ryzyko omdleń.
| Grupa leków | Możliwa interakcja z argininą | Zalecenie |
|---|---|---|
| Azotany (np. nitrogliceryna) | Sumowanie działania rozszerzającego naczynia | Unikać bez zgody lekarza |
| Inhibitory PDE-5 (np. sildenafil) | Nasilenie spadku ciśnienia | Konsultacja z lekarzem |
| Leki hipotensyjne | Nadmierne obniżenie ciśnienia | Kontrola ciśnienia, konsultacja |
| Leki przeciwkrzepliwe i przeciwpłytkowe | Teoretyczne nasilenie działania | Konsultacja z lekarzem |
| Leki przeciwcukrzycowe | Możliwy wpływ na poziom glukozy | Monitorowanie glikemii |
Szczególnie niebezpieczne jest łączenie suplementów argininy z azotanami stosowanymi w chorobie wieńcowej. Obie substancje działają przez szlak tlenku azotu, a ich efekty mogą się sumować.
Jeśli przyjmujesz jakiekolwiek leki na serce, ciśnienie lub krzepliwość, przed sięgnięciem po przedtreningówkę z argininą sprawdź skład i porozmawiaj z lekarzem.
Opryszczka, astma, nerki i wątroba
Wirus opryszczki pospolitej potrzebuje argininy do namnażania się. Na tej obserwacji opiera się popularna rada, by osoby z nawracającą opryszczką ograniczały argininę. Dowody kliniczne są ograniczone, ale wiele osób z częstymi nawrotami woli zachować ostrożność.
U osób z astmą arginina może teoretycznie wpływać na stan zapalny dróg oddechowych. Dane są niejednoznaczne, ale chorzy na astmę powinni obserwować reakcję organizmu lub skonsultować suplementację z lekarzem.
Arginina jest metabolizowana w wątrobie i nerkach. Przy niewydolności nerek lub ciężkich chorobach wątroby może dochodzić do zaburzeń gospodarki aminokwasowej i elektrolitowej, w tym do wzrostu stężenia potasu. W tych grupach suplementacja wymaga nadzoru lekarskiego.
Ostrożność dotyczy również osób z rzadkimi wrodzonymi zaburzeniami cyklu mocznikowego lub syntezy kreatyny, u których metabolizm argininy jest zaburzony. Leczenie dietetyczne w takich chorobach prowadzą wyspecjalizowane ośrodki.
Ciąża, dzieci i bezpieczne stosowanie
Argininę badano w położnictwie, m.in. w kontekście stanu przedrzucawkowego, ale wyłącznie w warunkach klinicznych. Samodzielna suplementacja w ciąży i podczas karmienia piersią nie jest zalecana bez wskazań i nadzoru lekarza.
Dzieci nie powinny przyjmować suplementów argininy. Opisano ciężkie, a nawet śmiertelne przypadki przedawkowania argininy podawanej dożylnie u dzieci – to oczywiście inna sytuacja niż suplement doustny, ale pokazuje, że substancja nie jest obojętna.
Zdrowi dorośli, którzy chcą stosować argininę, powinni pamiętać o kilku zasadach:
- Nie przekraczać dawek podanych na etykiecie produktu.
- Sprawdzać skład przedtreningówek – arginina często występuje w nich razem ze stymulantami.
- Obserwować objawy: zawroty głowy, kołatanie serca, dolegliwości żołądkowe.
- Odstawić suplement i zgłosić się do lekarza w razie niepokojących objawów.
Przegląd Shao i Hathcocka z 2008 roku uznał doustną argininę za dobrze tolerowaną przez zdrowych dorosłych w umiarkowanych dawkach, wskazując, że przy wyższych ilościach częściej pojawiają się dolegliwości trawienne, takie jak biegunka i nudności.
Wnioski redakcji
L-arginina jest dla większości zdrowych dorosłych bezpiecznym suplementem, ale jej korzyści dla wyników sportowych są skromne. Ryzyko pojawia się w określonych grupach.
Najważniejsze przeciwwskazanie dotyczy osób po zawale serca – w tej grupie badanie kliniczne wykazało brak korzyści i więcej zgonów. Niebezpieczne może być też łączenie argininy z azotanami, inhibitorami PDE-5 i lekami obniżającymi ciśnienie.
Ostrożność powinny zachować także osoby z chorobami nerek i wątroby, nawracającą opryszczką, kobiety w ciąży oraz dzieci.
Redakcja poleca również nasze materiały o cytrulinie, o azotanach z buraka w sporcie oraz o bezpiecznym wyborze przedtreningówek.
Bibliografia
- Schulman SP, Becker LC, Kass DA, et al. L-arginine therapy in acute myocardial infarction: the Vascular Interaction With Age in Myocardial Infarction (VINTAGE MI) randomized clinical trial. JAMA. 2006;295(1):58–64.
- Dong JY, Qin LQ, Zhang Z, et al. Effect of oral L-arginine supplementation on blood pressure: a meta-analysis of randomized, double-blind, placebo-controlled trials. Am Heart J. 2011;162(6):959–965.
- Shao A, Hathcock JN. Risk assessment for the amino acids taurine, L-glutamine and L-arginine. Regul Toxicol Pharmacol. 2008;50(3):376–399.
- Böger RH. The pharmacodynamics of L-arginine. J Nutr. 2007;137(6 Suppl 2):1650S–1655S.
- Bescós R, Sureda A, Tur JA, Pons A. The effect of nitric-oxide-related supplements on human performance. Sports Med. 2012;42(2):99–117.
